Trzeba powiedzieć wprost, że polska pobożność nacechowana jest kultem Matki Bożej. Właściwie w każdej części naszego kraju, znajdujemy sanktuaria maryjne, to większe, to mniejsze. Oczywiście najbardziej znanym miejscem jest Jasna Góra w Częstochowie, z cudownym wizerunkiem Matki Bożej Królowej Polski. Dziś z kolei zapraszam do Różanegostoku, do Matki Bożej Różańcowej.
W latach 80 XVI wieku w Krzywym Stoku został założony folwark dworsko- ogrodowy dla spadkobierców Scipiona del Campo, kawalkatora (trenera i ujeżdżacza koni) Zygmunta Augusta. W połowie XVII w. posiadłość stała się własnością Szczęsnego Tyszkiewicza, rotmistrza grodzieńskiego pospolitego ruszenia. W 1652 r. Szczęsny i jego małżonka Eufrozyna sprowadzili namalowany w Grodnie przez Jana Szrettera obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem.
21 listopada 1658 roku, w święto Ofiarowania NMP, lampka oliwna przed obrazem zapaliła się samoistnie, a suche wianki rozkwitły, roztaczając woń róż. Świadkowie mówili o anielskim śpiewie i muzyce. Te zjawiska powtórzyły się kilkukrotnie, a wieść o cudach rozeszła się szeroko. W 1661 r. Tyszkiewiczowie ufundowali drewniany kościół, w którym umieszczono cudowny wizerunek. W 1662 roku biskup wileński Jerzy Białłozor powołał komisję, która potwierdziła nadzwyczajność zdarzeń, a obraz został uroczyście poświęcony. Wkrótce sprowadzono dominikanów, którzy stali się kustoszami sanktuarium i szerzyli kult Matki Bożej Różanostockiej, nadając miejscowości nową nazwę – Różanystok.
Rosnący ruch pielgrzymkowy sprawił, że w 1759 roku rozpoczęto budowę monumentalnej świątyni na wzór kościoła jezuitów w Grodnie. Dominikanie, finansując prace z ofiar wiernych, wznieśli trzynawową bazylikę na planie krzyża łacińskiego, z prezbiterium zwróconym nietypowo na południe. Konsekracja odbyła się w 1785 roku. Kościół zachwyca barokową bryłą i rokokowym wystrojem wnętrza – ołtarz główny, boczne ołtarze, ambona i stalle tworzą spójną kompozycję późnobarokową. Choć pierwotny projekt przewidywał kopułę i wykończone wieże, nigdy ich nie zrealizowano.
W 1811 r. w Różanymstoku erygowano parafię rzymskokatolicką, której obsługę powierzono zakonowi dominikanów, którzy byli tu do 1846 r. W 1866 r. parafię skasowano a sam kościół przekazano prawosławnym. Obraz Matki Bożej został usunięty z głównego ołtarza i powieszony w ołtarzu bocznym, co jednak nie przerwało kultu wśród ludności. W 1915 r. mniszki prawosławne udają się na bieżeństwo, uciekając przed nadciągającymi wojskami niemieckimi. Uciekając, zabierają ze sobą cudowny wizerunek, który już nigdy nie wrócił na swoje miejsce.
W 1918 r. zostaje reaktywowana parafia, którą już rok później ówczesny biskup wileński Jerzy Matulewicz przekazał zgromadzeniu księży Salezjanów. Rozpoczęto starania o odzyskanie cudownego wizerunku, którego kult wciąż był żywy wśród okolicznych mieszkańców. Gdy okazało się to niemożliwe, namalowano nowy obraz, poświęcony przez papieża Piusa XI. 8 września 1929 r., w święto Narodzenia Matki Bożej biskup Romuald Jałbrzykowski wprowadził go do świątyni.
Ważnym punktem historii sanktuarium była koronacja obrazu, na którą zgodę wydał papież Jan Paweł I dokumentem z dnia 20 września 1978 r. Po odpowiednich przygotowaniach sama ceremonia miała miejsce 28 czerwca 1981 r., koronującymi byli kard. Franciszek Macharski z Krakowa, abp Henryk Gulbinowicz z Wrocławia i administrator apostolski Białegostoku Edward Kisiel. . Uroczystość ta zgromadziła wielkie tłumy wiernych i stała się początkiem pielgrzymek z Archidiecezji Białostockiej. W 1987 r. kościół został podniesiony do godności bazyliki mniejszej.
Do poczytania!
