Położony na pograniczu Roztocza i Płaskowyżu Tarnogrodzkiego Dachnów jest jedną z największych i najstarszych wsi gminy Cieszanów w powiecie lubaczowskim. Miejscowość od wieków stanowiła ważny ośrodek rolniczy i religijny, a jej dzieje doskonale odzwierciedlają historię wielokulturowego pogranicza polsko-ruskiego. Najcenniejszym zabytkiem Dachnowa jest dawna cerkiew greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego – wyjątkowy przykład drewnianej architektury sakralnej regionu.
Początki Dachnowa sięgają XV wieku. Wieś rozwijała się na terenach dawnego województwa bełskiego i przez stulecia należała do dóbr szlacheckich. Korzystne położenie na szlakach prowadzących w kierunku Lubaczowa i Bełza sprzyjało rozwojowi rolnictwa oraz handlu. W miejscowości od dawna współistniały społeczności polska i ruska, a ważnym elementem życia mieszkańców była parafia obrządku wschodniego.
Na przełomie XIX i XX wieku Dachnów należał do największych wsi w okolicy. Podobnie jak wiele miejscowości na ziemi lubaczowskiej, boleśnie odczuł skutki obu wojen światowych. Lata 1939–1947 przyniosły dramatyczne wydarzenia związane z okupacją oraz konfliktem polsko-ukraińskim. Po zakończeniu II wojny światowej i wysiedleniach ludności ukraińskiej wielowiekowa historia miejscowej parafii greckokatolickiej dobiegła końca, a charakter wsi uległ znaczącej zmianie.
Najcenniejszym zabytkiem Dachnowa jest dawna cerkiew greckokatolicka pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Obecna świątynia została ukończona w 1929 roku, jednak jej historia jest znacznie starsza. Stanowi drewnianą wersję stylu narodowego, zaproponowanego przez Wasyla Nahirnego. Powstała na miejscu drewnianej cerkwi z 1735 roku, która przez blisko dwa stulecia służyła miejscowej parafii należącej najpierw do dekanatu oleszyckiego, a później cieszanowskiego.
Po II wojnie światowej opuszczoną cerkiew przejęła parafia rzymskokatolicka. Do 1992 roku pełniła funkcję kościoła parafialnego, po czym została wyłączona z regularnego użytkowania. Dzięki wpisaniu do Podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej oraz przeprowadzonemu w latach 2017–2018 gruntownemu remontowi świątynia odzyskała dawny wygląd i obecnie jest jednym z najcenniejszych zabytków sakralnych powiatu lubaczowskiego.
Choć obecny wygląd świątyni pochodzi z przebudowy zakończonej w 1929 roku, zachowała ona wiele elementów starszej konstrukcji. Rdzeń budowli wywodzi się z wcześniejszej drewnianej cerkwi, którą rozbudowano o szerszą nawę z bocznymi aneksami, nowe prezbiterium oraz babiniec. Dzięki temu powstała okazała budowla łącząca tradycyjne rozwiązania drewnianego budownictwa cerkiewnego z architekturą początku XX wieku.
Świątynia posiada konstrukcję drewnianą i orientowany układ. Nad centralną częścią góruje smukła kopuła zwieńczona kutym krzyżem, która nadaje budowli charakterystyczną sylwetkę widoczną z dużej odległości. Elewacje pokryte są drewnianym szalunkiem, a całość uzupełnia wolnostojąca dzwonnica. Harmonijne proporcje oraz staranne wykonanie sprawiają, że cerkiew zaliczana jest do najciekawszych przykładów drewnianej architektury sakralnej Roztocza Wschodniego.
Dachnów to miejscowość, w której historia wciąż jest obecna w krajobrazie. Zabytkowa cerkiew przypomina o wielowiekowym współistnieniu różnych kultur i wyznań, a spokojne otoczenie zachęca do poznawania mniej znanych zakątków Podkarpacia. Dla miłośników architektury drewnianej, historii pogranicza oraz Szlaku Architektury Drewnianej województwa podkarpackiego jest to miejsce, którego nie warto pomijać podczas podróży po ziemi lubaczowskiej.
Do poczytania!
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz