Położony w powiecie niżańskim Krzeszów, dawniej nazywany Krzeszowem nad Sanem, należy do najstarszych miejscowości tej części Podkarpacia. Co ciekawe, historycznie jest to część Zamojszczyzny, dokładniej ziemi biłgorajskiej. Choć dziś jest spokojną wsią, przez ponad dwa stulecia posiadał prawa miejskie i stanowił ważny ośrodek handlowy na szlaku biegnącym doliną Sanu.
Pierwsza wzmianka o Krzeszowie pochodzi z 1390 roku, choć badania archeologiczne wskazują, że osada istniała tutaj już we wczesnym średniowieczu. Dogodne położenie nad Sanem sprzyjało osadnictwu, a sama miejscowość rozwijała się stopniowo jako punkt związany z przeprawą rzeczną i lokalnym handlem. Nazwa Krzeszów prawdopodobnie wywodzi się od staropolskiego imienia Krzesz, co dodatkowo podkreśla jej dawne, słowiańskie korzenie.
W XVI wieku Krzeszów znalazł się w dobrach Zamoyskich, jednego z najpotężniejszych rodów Rzeczypospolitej. To właśnie dzięki ich działalności miejscowość zaczęła się dynamicznie rozwijać i nabierać znaczenia gospodarczego. W 1640 roku otrzymała prawa miejskie, co było ważnym krokiem w jej historii i potwierdzeniem rosnącej roli w regionie. Korzystne położenie nad Sanem sprzyjało handlowi zbożem, drewnem i produktami rolnymi, a sama rzeka stanowiła wówczas istotny szlak transportowy prowadzący aż do Wisły. Dzięki temu Krzeszów stał się miejscem wymiany towarów i spotkań kupców z okolicznych terenów. Po upadku Rzeczypospolitej Krzeszów znalazł się pod zaborem austriackim. Zmiany polityczne i gospodarcze wpłynęły na jego dalsze losy, a w 1869 roku, podobnie jak wiele niewielkich galicyjskich miasteczek, utracił prawa miejskie. Mimo tego nie zniknął z mapy ważnych lokalnych ośrodków. Zachował charakter dawnego miasteczka handlowego z czytelnym układem rynku, śladami dawnej zabudowy i licznymi pamiątkami swojej historii, które do dziś przypominają o jego znaczeniu w minionych wiekach.
Największym zabytkiem Krzeszowa jest kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, wzniesiony w latach 1727–1728 na wzgórzu Rotunda. Jest to już trzecia świątynia stojąca w tym miejscu – wcześniejsze kościoły uległy zniszczeniu lub zostały rozebrane z powodu złego stanu technicznego. Świątynia należy do największych drewnianych kościołów barokowych w Polsce i jest uznawana za jeden z najcenniejszych zabytków drewnianej architektury sakralnej województwa podkarpackiego.
Kościół zbudowano z drewna w konstrukcji zrębowej na planie krzyża łacińskiego. Monumentalna bryła z trójnawowym korpusem i transeptem wyróżnia się spośród innych drewnianych świątyń regionu. Charakterystyczne są wysokie dachy, sygnaturka oraz harmonijne proporcje całego założenia.
Wnętrze zachwyca bogactwem późnobarokowego wystroju. Szczególną uwagę przyciąga okazały ołtarz główny z wizerunkiem Matki Bożej z Dzieciątkiem, nazywanej Matką Bożą Krzeszowską lub Loretańską, a także dziewięć barokowych ołtarzy bocznych, bogato dekorowana ambona, chrzcielnica w formie kielicha, późnobarokowe organy oraz polichromie pokrywające ściany i sklepienia. Według miejscowej tradycji obraz wielokrotnie miał chronić mieszkańców przed nieszczęściami i epidemiami, a wierni przypisywali mu liczne łaski. Wyposażenie świątyni powstało dzięki mecenatowi rodu Zamoyskich, których herby do dziś można odnaleźć we wnętrzu.
Obok kościoła stoją drewniana dzwonnica z 1898 roku, kaplica oraz zabytkowy cmentarz otaczający cały zespół kościelny. Od początku XXI wieku świątynia przechodziła kompleksową konserwację, dzięki której udało się zachować jej wyjątkową wartość dla kolejnych pokoleń.
Krzeszów nie jest miejscowością, którą zwiedza się w pośpiechu. To miejsce dla osób szukających ciszy, historii i autentycznego klimatu dawnego Podkarpacia. Spacer po rynku, wizyta na wzgórzu Rotunda oraz podziwianie jednego z największych drewnianych kościołów barokowych w Polsce pozwalają odkryć mniej znane, ale niezwykle ciekawe oblicze regionu.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz