Co za dół! - Raczki Elbląskie

Żyjąc w XXI wieku trudno nie wiedzieć, że depresja to ciężka choroba dotykająca wielu ludzi. Jednak samo to słowo ma też inne znaczenie i właśnie tym drugim się dziś zajmiemy. W geografii depresja to teren znajdujący się poniżej poziomu morza. Samo to określenie "poziom morza" jest mocno umowne. Teoretycznie określa średnią wszystkich możliwych poziomów morza i określa się go jako zero. Ale ustalenie go nie jest wcale takie proste - np. w przypadku kanału Panamskiego zachodni koniec ma wartość o 20 cm wyższą, niż wschodni. Stąd określa się go wg mareografów. I tak poziom zero w zasięgu dawnego ZSRR i krajów satelickich (w tym u nas) mierzy się wg mareografu w Kronsztadzie, Brytyjczycy uznają tylko pomiary z Newquay w Kornwalii. I tak dalej, i tak dalej. 

Najniżej położony punkt na świecie, to wybrzeże Morza Martwego, którego poziom określa się jako -438 m poniżej poziomu morza. na drugim miejscu znajduje się Jezioro Tyberiadzkie (Galilejskie), już -213 m p.p.m. W Polsce też znajduje się kilka miejsc, które właśnie są tak położone. 

Do lipca 2022 r. uważano, że najniżej położony punkt w Polsce znajduje się Raczkach Elbląskich i ma 1,8 m p.p.m. Sama wieś znajduje się na Żuławach Wiślanych, w wiejskiej gminie Elbląg, niedaleko jeziora Druzno. Przed 1945 r. nazywała się Unterkerbswalde, należała do okręgu Elbląg. 

Badania prowadzone od 2013 r. pokazały, że w nieodległej wsi Marzęcino, też na Żuławach Wiślanych znajduje się jednak kilka punktów położonych jeszcze niżej, bo nawet na poziomie -2,2 metra p.p.m. No i tym sposobem Raczki utraciły swoją ciekawostkę...

Do poczytania!

Wieś, która była miastem - Tyrawa Wołoska

I znów jesteśmy w okolicy gór Słonnych, nad rzeczką Tyrawką, przy drodze krajowej 28. Całkiem niedaleko od siebie leżą dwie miejscowości, których nazwa zaczyna się tak samo - Tyrawa. O jednej już było, to pora teraz na drugą. Sama nazwa pochodzi od rzeczki, która przez miejscowość przepływa a dodatek "Wołoska"? Wołosi to ludność pochodząca z terenów półwyspu Bałkańskiego, która przemieszczała się po południowej Europie jeszcze w XVI wieku. Zajmowali się pasterstwem, szczególnie na terenie Karpat, dzięki czemu pojawili się też na terenach Polskich, czego ślady można zobaczyć w nazwach miejscowości.

Pierwsze informacje o osadzie, która początkowo nazywa się Tyrava minori (Tyrawa Mniejsza), pojawiają się w 1402 r. Miejscowość początkowo jest własnością Czeszyków, później Tyrawskich. Początkiem XV w. właścicielem wsi jest Mikołaj Czeszyk herbu Ossoria, sędzia sanocki, piszący się "z Tyrawy", protoplasta kilku rodów sanockich, w tym właśnie Tyrawskich. Około 1707 r. miejscowość otrzymuje prawa miejskie, wcześniej, w XVI wieku powstają parafie prawosławna i rzymskokatolicka. Przed 1876 r. traci uzyskane wcześniej prawa miejskie, stając się na powrót wsią, której właścicielami są Gołkowscy. W 1944 r. wieś zajmują wojska radzieckie, a 29 kwietnia 1945 r. sotnia UPA podpala osadę. W sumie, w latach 1945-46 zginęło tu 9 Polaków i 5 Żydów. W 1948 r. zburzono cerkiew prawosławną, powstałą w 1900 r., uszkodzoną w 1944 przez pocisk z radzieckiej Katiuszy. Po świątyni zostały tylko zarysy murów. 

Obecnie w miejscowości mieszka mniej niż 1000 mieszkańców. 

W centralnej części wsi, na wysokim wzniesieniu stoi późnobarokowy kościół pw. św. Mikołaja. Jest to kolejna już świątynia, znajdująca się w tym miejscu. Ślady istnienia pierwszego kościoła sięgają przed 1546 r., gdy tutejszy drewniany kościół (już istniejący), będący wcześniej filią parafii w Mrzygłodzie, stał się samodzielną parafią. Obecna budowla powstała przed 1745 r., jednak jej stan techniczny był na tyle zły, że ówczesny biskup przemyski, Wacław Hieronim Sierakowski odmówił konsekrowania świątyni. 

Kościół jest budowlą murowaną, otynkowaną, na planie prostokąta. Prezbiterium zamknięte trójbocznie. Od strony drogi, po pokonaniu długiego podejścia schodami, wita nas wąska, wysoka fasada, w której we 4 wnękach umieszczono figury świętych. Do świątyni, wielokrotnie w swojej historii remontowanej, w 1931 r. dobudowano zakrystię. 

Wnętrze jest jednoprzestrzenne, w ściany wtopione są półkolumny, podpierające szerokie belkowanie z gzymsem. Sklepienia półokrągłe. Dach jednokalenicowy, z wieżyczką na sygnaturkę. 

Ołtarz w stylu barokowym pochodzi z 1750 r. W jego centralnym miejscu znajduje się obraz Matki Bożej Szkaplerzej, pochodzący z połowy XIX wieku, Znajdujący się w szczycie ołtarza obraz patrona kościoła - św. Mikołaja pochodzi już z XX wieku. 

Zdjęcie z Wikipedii, autor: Bbisqp

Przy kościele znajdują się ślady dawnych pochówków, w tym groby proboszczów. 

Murowana dzwonnica zamykająca plac przykościelny pochodzi z I połowy XIX wieku, podobnie jak murowana kaplica grobowa rodziny Krajewskich, pochodząca z 1831 r. 

Do poczytania!